Lockwell

თუ ტელეფონი ან კომპიუტერი შეიძლება წაგართვან

დაშიფვრა იცავს გამორთულ მოწყობილობას და არა განბლოკილს. იცოდეთ, რისი წაკითხვა შეიძლება მაინც, მოწყობილობაზე ნაკლები შეინახეთ და დაგეგმეთ, ვის დაურეკავთ.

ეს გზამკვლევი მათთვისაა, ვინც შეიძლება მიზანმიმართული თვალთვალის ან თავდასხმის სამიზნე გახდეს. სრულ უსაფრთხოებას ვერც ერთი ჩამონათვალი ვერ მოგცემთ: რა გჭირდებათ, თქვენს მდგომარეობაზეა დამოკიდებული. დაიწყეთ აქედან: შეაფასეთ თქვენი რისკები.

  • 40 წთ
  • 8 ნაბიჯი
  • გადამოწმდა

ტელეფონი ან კომპიუტერი შეიძლება წაგართვან ჩხრეკისას, საზღვარზე ან აქციაზე, ან მოგპაროთ ვინმემ, ვინც სწორედ თქვენ გიმიზნებთ. ამ გზამკვლევში წერია, რა იცავს მოწყობილობაზე შენახულ მონაცემებს და რა არა. აქ არაფერია ნათქვამი იმაზე, ვალდებული ხართ თუ არა, მოწყობილობა განბლოკოთ ან პაროლი თქვათ: ეს იმაზეა დამოკიდებული, სად ხართ, ამიტომ იურისტს ჰკითხეთ. რა უნდა ქნათ უშუალოდ იმ მომენტში, ნახეთ აქ: თუ დაგაკავეს ან ტელეფონი წაგართვეს.

აუცილებელი

ტელეფონები და ახალი კომპიუტერები მეხსიერებას შიფრავს, მაგრამ ამ დაშიფვრას აზრი მხოლოდ მაშინ აქვს, თუ პაროლი გაქვთ დაყენებული. გრძელი პაროლის გატეხვა უფრო ძნელია: ნახეთ გამოიყენეთ გრძელი პაროლი.

iPhone

  1. დააყენეთ პაროლი Settings → Face ID & Passcode-ში (iPhone Duo-სა და iPhone SE-ზე: Touch ID & Passcode). როგორც Apple ამბობს, პაროლის დაყენებისას ირთვება მონაცემთა დაცვა (data protection), რომელიც iPhone-ის მონაცემებს შიფრავს.

Android

  1. ტელეფონები, რომლებიც Android 10-ით ან უფრო ახალი ვერსიით გამოვიდა, თავიდანვე დაშიფრულია. Google-ის თქმით, ყველა Pixel ტელეფონიც თავიდანვე დაშიფრულია. დააყენეთ PIN კოდი ან პაროლი: ნახეთ დააყენეთ ეკრანის ძლიერი დაბლოკვა.

Mac

  1. გახსენით Apple menu → System Settings → Privacy & Security → FileVault და შეამოწმეთ, რომ ჩართული იყოს. Apple silicon-იან Mac-ებზე FileVault macOS 26.4-დან თავიდანვე ჩართულია, მაგრამ მისი გამორთვა შეიძლება.
  2. Apple-ის მიხედვით, Mac-ის FileVault-ის აღდგენის გასაღები შეიძლება გამოჩნდეს Passwords აპლიკაციაში იმ iPhone-ზე, რომელიც იმავე Apple Account-შია შესული. თუ ეს ტელეფონი განბლოკილი წაგართვეს, Mac-ის გასაღებიც შეიძლება თან გაჰყვეს. ნახეთ დაშიფრეთ დისკი და შეინახეთ აღდგენის გასაღები.

Windows

  1. გახსენით Settings → Privacy & security → Device encryption და შეამოწმეთ, რომ ჩართული იყოს. თუ ასეთი პარამეტრი არ ჩანს, შეიძლება თქვენს კომპიუტერს ეს ფუნქცია არ ჰქონდეს: ნახეთ დაშიფრეთ დისკი და შეინახეთ აღდგენის გასაღები.
  2. Microsoft აღდგენის გასაღებს თქვენს Microsoft-ის ანგარიშს უკავშირებს. ვინც ამ ანგარიშში შევა, გასაღებსაც წაიკითხავს.

დაშიფვრა იცავს მოწყობილობას, რომელიც გამორთულია ან გადატვირთვის შემდეგ ჯერ ჩაკეტილია. როგორც კი განბლოკავთ, მონაცემები ღიაა მისთვის, ვისაც მოწყობილობა ხელში უჭირავს.

აუცილებელი

ამ განსხვავებას Apple-ისა და Android-ის დოკუმენტაცია ხსნის. გადატვირთვის შემდეგ მონაცემების უმეტესობა ჩაკეტილი რჩება, სანამ პაროლს არ შეიყვანთ. როცა ტელეფონს ერთხელ განბლოკავთ, მონაცემების დიდი ნაწილის წაკითხვა მეხსიერებიდან შესაძლებელი რჩება მაშინაც, როცა ეკრანი ისევ ჩაიკეტება: iPhone-ზე მესამე მხარის აპლიკაციების მონაცემები თავიდანვე ასეა მოწყობილი. Freedom of the Press Foundation განმარტავს, რომ სასამართლო ექსპერტიზის ხელსაწყოები (forensic tools) გაცილებით უკეთ მუშაობს ისეთ ტელეფონზე, რომელიც ჩართვის შემდეგ უკვე განბლოკეს.

ყველა მოწყობილობა

  1. თუ ტელეფონი შეიძლება წაგართვან, მთლიანად გამორთეთ: ძილის რეჟიმი საკმარისი არ არის. როგორ გამორთოთ, ნახეთ აქ: თუ დაგაკავეს ან ტელეფონი წაგართვეს.
  2. თუ დარეკვა გჭირდებათ, ჩართეთ, დარეკეთ და ისევ გამორთეთ.
  3. ნუ გექნებათ იმის იმედი, რომ ტელეფონი გარკვეული დროის შემდეგ თავად გადაიტვირთება: Freedom of the Press Foundation-ის ცნობით, ასეთი ხელსაწყოების ერთი მწარმოებელი ამტკიცებს, რომ iPhone-ის ავტომატურ გადატვირთვას გვერდს უვლის.
  4. Mac ან Windows-ის კომპიუტერი ძილის რეჟიმში კი არ გადაიყვანოთ, გამორთეთ: ნახეთ დაშიფრეთ და გამორთეთ კომპიუტერი.

გამორთვა მხოლოდ მაშინ გიცავთ, თუ მოწყობილობა გამორთული რჩება, სანამ თავად არ გადაწყვეტთ მის განბლოკვას.

აუცილებელი

ჩაკეტილმა ტელეფონმაც შეიძლება აჩვენოს შეტყობინებები, კალენდრის ჩანაწერები, მართვის ღილაკები და თქვენი საგანგებო კონტაქტები.

iPhone

  1. Settings → Notifications → Show Previews-ში აირჩიეთ When Unlocked ან Never.
  2. Settings → Face ID & Passcode-ში Allow Access When Locked-ის ქვეშ გამორთეთ ყველაფერი, რაც არ გჭირდებათ. Apple აღნიშნავს, რომ ასე თქვენს პირად ინფორმაციას ვერ ნახავს ის, ვისაც ტელეფონი ხელში უჭირავს, მაგრამ ამ ფუნქციებს სწრაფად ვეღარც თქვენ გახსნით.
  3. Health აპლიკაციაში შეამოწმეთ, ჩართულია თუ არა თქვენს Medical ID-ში Show When Locked. ეს პარამეტრი თქვენს საგანგებო კონტაქტებს ყველას აჩვენებს, ვისაც ტელეფონი ხელში უჭირავს. გადაწყვიტეთ, გჭირდებათ თუ არა.

Android

  1. დამალეთ შეტყობინებების შინაარსი ჩაკეტილ ეკრანზე: ნახეთ დამალეთ შეტყობინებების შინაარსი ჩაკეტილ ეკრანზე.
  2. გამორთეთ Extend Unlock: Settings → Security & privacy → More security & privacy → Extend Unlock, შემდეგ გამორთეთ სხეულზე ტარების ამოცნობა (on-body detection) და სანდო ადგილები, სანდო მოწყობილობები კი წაშალეთ. Google გვაფრთხილებს: ვინმემ შეიძლება სანდო Bluetooth მოწყობილობის იმიტაცია შექმნას და ტელეფონი განბლოკილი დატოვოს.
  3. თუ ფიქრობთ, რომ შეიძლება გაგაჩერონ, გამოიყენეთ Lockdown: დააჭირეთ ჩართვისა და ხმის აწევის ღილაკებს, შემდეგ Lockdown-ს. სანამ ტელეფონს ხელახლა არ განბლოკავთ, გამორთული იქნება თითის ანაბეჭდითა და სახით განბლოკვა, Extend Unlock და შეტყობინებები. თუ ეს ღილაკი არ ჩანს, ჯერ ჩართეთ Show lockdown option.

ყველა მოწყობილობა

  1. ჩაკეტილ ტელეფონზე კაბელით მონაცემების გადაცემა დაბლოკეთ: ნახეთ ჩაკეტილ ტელეფონზე კაბელით მონაცემების გადაცემა დაბლოკეთ. Freedom of the Press Foundation აღნიშნავს, რომ სასამართლო ექსპერტიზის ხელსაწყოები ტელეფონს, როგორც წესი, დამტენის პორტით უერთდება.

როცა ტელეფონი განბლოკილია, ამ პარამეტრებიდან არცერთს აღარ აქვს მნიშვნელობა.

აუცილებელი

რაც მოწყობილობაზე არ არის, იმას ვერც წაგართმევენ. Security in a Box-ის რჩევით, თუ დაკავებისას შეიძლება ზეწოლის ქვეშ აღმოჩნდეთ, ცარიელი მოწყობილობა სავსეზე უსაფრთხოა.

iPhone

  1. წაშალეთ შეტყობინებები, რომლებიც არ გჭირდებათ, შემდეგ Messages-ში Recently Deleted დაცალეთ: წაშლილი შეტყობინებები იქ 30 დღემდე რჩება.
  2. Settings → Apps → Messages → Keep Messages-ში სამუდამოდ შენახვის ნაცვლად უფრო მოკლე ვადა აირჩიეთ. ძველი საუბრები და დანართები მაშინვე წაიშლება, ამიტომ ჯერ შეინახეთ, რაც გჭირდებათ.
  3. წაშალეთ ფოტოები, რომლებიც არ გჭირდებათ, შემდეგ Photos-ში Recently Deleted დაცალეთ.

Android

  1. წაშალეთ ფოტოები, რომლებიც არ გჭირდებათ, შემდეგ Google Photos-ში ნაგვის ყუთი დაცალეთ: Collections → Trash → More → Empty Trash → Delete permanently. მეხსიერების ბარათზე შენახული ფოტოები შეიძლება იქვე დარჩეს.

ყველა მოწყობილობა

  1. მგრძნობიარე ჩატებში ჩართეთ თვითწაშლადი შეტყობინებები: ნახეთ ჩართეთ თვითწაშლადი შეტყობინებები.
  2. წაშალეთ აპლიკაციები, რომლებიც თან არ გჭირდებათ. ანგარიშები, რომლებსაც იშვიათად ხსნით, ბრაუზერით გახსენით.
  3. რის შენახვაც გინდათ, მისი სარეზერვო ასლი ისეთ ადგილას შექმენით, რომელიც ტელეფონთან სინქრონიზებული არ არის, და შემდეგ მოწყობილობიდან წაშალეთ. თუ iCloud Photos ან Google Photos-ის სარეზერვო ასლი ჩართულია, რასაც ტელეფონიდან წაშლით, ღრუბლიდანაც წაიშლება.

წაშლილი ფაილების აღდგენა სპეციალური ხელსაწყოებით ზოგჯერ შესაძლებელია; ამას სწორედ დაშიფვრა ართულებს. თქვენი გაგზავნილი შეტყობინებები კი მიმღების ტელეფონზე რჩება.

რეკომენდებული

რაც ტელეფონზე გაქვთ, იმის დიდი ნაწილი ღრუბელშიც ინახება, იქ კი მისი ნახვა ტელეფონის გარეშეც შეიძლება. რა არის დაცული, თქვენს პარამეტრებზეა დამოკიდებული.

iPhone

  1. iCloud-ის სტანდარტული დაცვისას თქვენი iCloud Backup-ის, Photos-ის, Notes-ისა და iCloud Drive-ის გასაღებები Apple-ს აქვს. თუ iCloud Backup ჩართულია, სარეზერვო ასლში Messages in iCloud-ის გასაღებიც ინახება.
  2. Advanced Data Protection ამ გასაღებებს მხოლოდ თქვენს მოწყობილობებზე ინახავს: ნახეთ გამოიყენეთ Apple-ის ყველაზე მკაცრი პარამეტრები. iCloud Mail-ის, Contacts-ისა და Calendars-ის წაკითხვა Apple-ს მაშინაც შეუძლია.

Android

  1. Google-ის თქმით, ტელეფონის სარეზერვო ასლის ნაწილი თქვენი ეკრანის დაბლოკვით ბოლომდეა დაშიფრული, მაგრამ Google Photos-ში შენახული ფოტოები და ვიდეოები არა.
  2. Samsung-ზე Samsung Cloud-ის Enhanced data protection-ს ზოგიერთი სარეზერვო ასლის ბოლომდე დაშიფვრა შეუძლია (ზარების ისტორია, შეტყობინებები, პარამეტრები, აპლიკაციები; შეტყობინებების დანართებზე შეიძლება არ ვრცელდებოდეს): Settings → Security and privacy → More security settings → Enhanced data protection. თუ მოწყობილობებსაც დაკარგავთ და აღდგენის კოდსაც, მონაცემებიც დაიკარგება.

ღრუბელში ძლიერი დაშიფვრა იმასაც ნიშნავს, რომ თუ გასაღებებს დაკარგავთ, თქვენს მონაცემებს ვერავინ აღადგენს, თავად კომპანიაც კი. ჯერ სარეზერვო ასლი შექმენით.

რეკომენდებული

კომპიუტერი, რომელიც ძილის რეჟიმშია ან უბრალოდ ჩაკეტილია, დაშიფვრის გასაღებს, როგორც წესი, მეხსიერებაში ინახავს. გამორთული Mac, რომელზეც FileVault ჩართულია, ჯერ თქვენს პაროლს ითხოვს და მანამდე ვერაფერს წაიკითხავენ. Windows-ის კომპიუტერი ასე მხოლოდ მაშინ იქცევა, თუ ჩართვის PIN კოდი აქვს; თუ არა, წინ მხოლოდ Windows-ში შესვლა ეღობება.

Mac

  1. FileVault ჩართული დატოვეთ. თუ Mac შეიძლება წაგართვან, სახურავის დახურვა საკმარისი არ არის: გამორთეთ. როცა FileVault ჩართულია, Mac-ის ჩართვისას თქვენი პაროლია საჭირო.
  2. Apple silicon-იან Mac-ზე firmware-ის პაროლი არ არსებობს: Apple-ის თქმით, FileVault ისეთსავე დაცვას იძლევა.

Windows

  1. სანამ კომპიუტერს ხელიდან გაუშვებთ, გამორთეთ ან ჰიბერნაციის რეჟიმში (Hibernate) გადაიყვანეთ. Microsoft-ის თქმით, ძილის რეჟიმის შემდეგ დაშიფრული მონაცემების გასახსნელად PIN კოდი საჭირო არ არის, ჰიბერნაცია კი დისკს კეტავს. ეს მხოლოდ მაშინ დაგეხმარებათ, თუ ჩართვის PIN კოდი გაქვთ (შემდეგი ნაბიჯი).
  2. თავიდან BitLocker ისეა დაყენებული, რომ კომპიუტერის ჩართვისას დისკს ხსნის და არაფერს გეკითხებათ. გამოცდილი თავდამსხმელისგან, რომელსაც დროც აქვს, თავის დასაცავად Microsoft ჩართვის PIN კოდს გვირჩევს. ამისთვის Windows Pro, Enterprise ან Education გჭირდებათ; Home არ გამოდგება. ჯერ აღდგენის გასაღები შეინახეთ: თუ PIN კოდი დაგავიწყდათ, გასაღები დაგჭირდებათ.

დაშიფვრა დისკს იცავს და არა თქვენს ანგარიშებს: კომპიუტერში, რომელზეც ანგარიშებში შესული იყავით, შეიძლება ისევ ინახებოდეს თქვენი ელფოსტისა და ღრუბლის სერვისების სესიის მონაცემები.

აუცილებელი

სანამ რამე მოხდება, გადაწყვიტეთ, ვის დაურეკავთ და რა გინდათ, რომ გაკეთდეს.

ყველა მოწყობილობა

  1. იურისტისა და საგანგებო კონტაქტის ნომრები ქაღალდზე ჩაიწერეთ და თან იქონიეთ.
  2. მნიშვნელოვანი ანგარიშების სია უსაფრთხო ადგილას შეინახეთ, რომ თქვენ ან თქვენმა სანდო ადამიანმა სხვა მოწყობილობიდან სწრაფად შეძლოთ ამ ანგარიშებიდან გამოსვლა.
  3. იცოდეთ, სად მიიღოთ ექსპერტის დახმარება: ნახეთ იცოდეთ, სად მიიღოთ ექსპერტის დახმარება.
  4. Find My-ით ან Find Hub-ით მოწყობილობას დისტანციურად მხოლოდ მაშინ წაშლით, თუ ის ინტერნეტთან არის დაკავშირებული. თუ iPhone-ის წაშლის ბრძანებას მაშინ გაგზავნით, როცა ის ქსელში არ არის, წაშლა მაშინ შესრულდება, როცა ტელეფონი ისევ დაუკავშირდება ინტერნეტს, ეს კი შეიძლება ბევრად გვიან მოხდეს. წაშლისას Apple დამადასტურებელ წერილს გიგზავნით. Android-ზე წაშლის შემდეგ მოწყობილობა Find Hub-იდან ქრება, მეხსიერების ბარათი კი შეიძლება არ წაიშალოს. სანამ თქვენ ან სხვა ვინმე წართმეულ მოწყობილობას წაშლის, იურისტს დაელაპარაკეთ.
  5. iPhone-ს შეუძლია, პაროლის 10-ჯერ არასწორად შეყვანის შემდეგ ყველაფერი თავად წაშალოს (Erase Data Face ID & Passcode-ში). ჩართეთ მხოლოდ მაშინ, თუ ახალი სარეზერვო ასლი გაქვთ: წაშლა სხვის მცდელობებმაც შეიძლება გამოიწვიოს.

თუ გეგმა სხვებზეა დამოკიდებული, საჭიროა, რომ მათთან დაკავშირება შეიძლებოდეს და დახმარებაზე თანახმა იყვნენ. ეს მათთან წინასწარ შეათანხმეთ.

რეკომენდებული

CPJ გვირჩევს, მოწყობილობა, რომელიც წაგართვეს და მერე დაგიბრუნეს, სხვით შეცვალოთ, რადგან ქარხნულ პარამეტრებზე დაბრუნებამ შეიძლება ჯაშუშური პროგრამა ვერ წაშალოს. Security in a Box-ის თქმით, შეიძლება ვერც კი დადასტურდეს, რომ მოწყობილობა სუფთაა.

ყველა მოწყობილობა

  1. სანამ ექსპერტი არ შეამოწმებს, დაბრუნებულ მოწყობილობაზე მგრძნობიარეს ნურაფერს გააკეთებთ.
  2. სხვა სანდო მოწყობილობიდან გამოდით ყველა სესიიდან და შეცვალეთ მნიშვნელოვანი პაროლები: ნახეთ გამოდით ყველა სხვა მოწყობილობიდან. თუ მოწყობილობა ხელისუფლების წარმომადგენლებმა წაიღეს, EFF გვირჩევს, ჯერ იურისტს დაელაპარაკოთ.
  3. თუ შეგიძლიათ, მოწყობილობა შეცვალეთ. თუ არა, დააბრუნეთ ქარხნულ პარამეტრებზე და იმ სარეზერვო ასლიდან აღადგინეთ, რომელიც წართმევამდე შექმენით.

ვერავინ დაამტკიცებს, რომ დაბრუნებული მოწყობილობა სუფთაა. ჩათვალეთ, რომ ის სანდო აღარ არის.