გზამკვლევები
მოკლე ჩამონათვალები, რომლებსაც თქვენი ტემპით გაივლით. დაიწყეთ პირველით: ის ყველაზე გავრცელებული შეტევებისგან გიცავთ.
ყველასთვის
ის, რაც ყველას სჭირდება: ანგარიშების, ტელეფონისა და ყოველდღიური ონლაინ ცხოვრების დაცვა.
დაიწყეთ აქედან
-
დაიცავით ანგარიშები და პაროლები
დაიცავით ელფოსტა, სოციალური ქსელები და სხვა ანგარიშები, რომ სხვამ ვერ მიისაკუთროს. ადამიანებს ყველაზე ხშირად სწორედ ანგარიშებს უტეხენ.
-
დაიცავით ტელეფონი
დაიცავით ყველაფერი, რაც ტელეფონში გაქვთ, იმ შემთხვევისთვის, თუ ტელეფონს დაკარგავთ, მოგპარავენ ან სხვას ჩაუვარდება ხელში.
9 ნაბიჯის ნახვა
- დააყენეთ ეკრანის ძლიერი დაბლოკვა
- ჩართეთ ავტომატური განახლებები
- ჩართეთ Find My ან Find Hub
- დამალეთ შეტყობინებების შინაარსი ჩაკეტილ ეკრანზე
- შეამოწმეთ, რაზე აქვთ წვდომა აპლიკაციებს
- აპლიკაციები მხოლოდ ოფიციალური მაღაზიიდან დააყენეთ
- დაიცავით SIM ბარათი PIN კოდით
- ჩართეთ ქურდობისგან დაცვა
- გაასუფთავეთ ტელეფონი, სანამ გაყიდით ან სხვას მისცემთ
-
დაიცავით მიმოწერა მესენჯერებში
იზრუნეთ, რომ იმ აპლიკაციებში, რომლებსაც უკვე იყენებთ, ანგარიში ვერავინ მიითვისოს და მიმოწერა ვერავინ წაიკითხოს.
8 ნაბიჯის ნახვა
- დაიცავით ანგარიში PIN კოდით ან პაროლით
- შეამოწმეთ დაკავშირებული მოწყობილობები
- გაიგეთ, რისი წაკითხვა შეუძლია თითოეულ აპლიკაციას
- დაიცავით ჩატების სარეზერვო ასლები
- აირჩიეთ, ვინ გხედავთ და ვინ დაგამატებთ ჯგუფში
- მგრძნობიარე საუბრებისთვის გამოიყენეთ Signal
- ჩართეთ თვითწაშლადი შეტყობინებები
- დაბლოკეთ აპლიკაცია
ყოველდღიური ჩვევები
-
ამოიცანით ყალბი შეტყობინებები და ზარები
თაღლითობა ხშირად იწყება შეტყობინებით ან ზარით, რომელიც გაჩქარებთ. გაიგეთ, როგორ ამოიცნოთ ის და რა გააკეთოთ, თუ ბმულს უკვე დააჭირეთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
-
აირჩიეთ, ვინ გხედავთ სოციალურ ქსელებში
გადაწყვიტეთ, ვინ ნახოს თქვენი პოსტები, პროფილი და ის, სად ხართ, იმ აპლიკაციებში, რომლებსაც უკვე იყენებთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
-
გახადეთ ბრაუზერი უფრო პირადი
ბრაუზერი თითქმის ყველაფერს ხედავს, რასაც ინტერნეტში აკეთებთ. რამდენიმე პარამეტრი საკმარისია, რომ ეს ყველაფერი მის გარდა ნაკლებმა დაინახოს.
9 ნაბიჯის ნახვა
-
აკონტროლეთ, ვინ იცის, სად ხართ
თქვენი ტელეფონი და ფოტოები შეიძლება აჩვენებდეს, სად ცხოვრობთ და სად ხართ ახლა. თავად გადაწყვიტეთ, ვინ უნდა ხედავდეს ამას.
-
გამოიყენეთ AI ჩატბოტები ზედმეტის გაზიარების გარეშე
AI ჩატბოტები ინახავენ იმას, რასაც წერთ, და კომპანიის თანამშრომლებმა შეიძლება ეს წაიკითხონ. იცოდეთ, რას არ უნდა წერდეთ, და შეცვალეთ მნიშვნელოვანი პარამეტრები.
9 ნაბიჯის ნახვა
- მგრძნობიარე ინფორმაციას ნუ ჩაწერთ
- იცოდეთ, ვის შეუძლია თქვენი საუბრების წაკითხვა
- გამორთეთ თქვენს საუბრებზე სწავლება
- წაშალეთ ძველი საუბრები და მეხსიერება
- ერთჯერადი კითხვებისთვის დროებითი საუბარი გამოიყენეთ
- გაიცანით სერვისები, რომლებიც ამბობენ, რომ ნაკლებს ინახავენ
- შეამოწმეთ გაზიარებული ბმულები და დაიცავით ანგარიში
- ფაილებისა და ფოტოების ატვირთვამდე დაფიქრდით
- დაიცავით დამსაქმებლის წესები
მოწყობილობები და ქსელი
-
დაიცავით კომპიუტერი
Windows-ის კომპიუტერი ან Mac განახლებული, ჩაკეტილი და დაშიფრული გქონდეთ, ოღონდ ისე, რომ თავად არ დარჩეთ საკუთარი ფაილების გარეშე.
8 ნაბიჯის ნახვა
- ჩართეთ ავტომატური განახლებები
- ჩაკეტეთ ეკრანი, როცა კომპიუტერს ტოვებთ
- დაშიფრეთ დისკი და შეინახეთ აღდგენის გასაღები
- შეამოწმეთ, რომ ჩაშენებული დაცვა ჩართულია
- პროგრამები მხოლოდ სანდო ადგილებიდან დააყენეთ
- ყოველდღიური სამუშაოსთვის გამოიყენეთ ჩვეულებრივი ანგარიში
- Firewall ჩართული დატოვეთ
- წაშალეთ ყველაფერი კომპიუტერიდან, სანამ გაყიდით ან სხვას მისცემთ
-
შექმენით სარეზერვო ასლები და მოემზადეთ მოწყობილობის დაკარგვისთვის
ტელეფონი შეიძლება დაიკარგოს, მოიპარონ ან გატყდეს. სარეზერვო ასლითა და გეგმით მხოლოდ მოწყობილობას დაკარგავთ და არა ფოტოებსა და ანგარიშებს.
-
დაიცავით Wi-Fi და გაიგეთ, რას აკეთებს VPN
დაიცავით სახლის როუტერი, კაფის Wi-Fi მშვიდად გამოიყენეთ და იცოდეთ, რა შეუძლია VPN-ს და რა არა.
9 ნაბიჯის ნახვა
- შეცვალეთ როუტერის ადმინისტრატორის პაროლი
- გამოიყენეთ WPA3 ან WPA2 და ძლიერი Wi-Fi პაროლი
- როუტერი განახლებული გქონდეთ
- სტუმრებსა და ჭკვიან მოწყობილობებს ცალკე ქსელი მიეცით
- გონივრულად გამოიყენეთ საჯარო Wi-Fi
- გაიგეთ, რას აკეთებს VPN და რას არა
- VPN ფრთხილად აირჩიეთ
- გამოიყენეთ DNS სერვისი, რომელიც მავნე საიტებს ბლოკავს
- შეწყვიტეთ ქსელებთან ავტომატური დაკავშირება
თუ რამე მოხდა
-
თუ თქვენი ანგარიში გატეხეს
ვიღაც თქვენს ანგარიშში შევიდა. დაიბრუნეთ ანგარიში ოფიციალური გზით, გააგდეთ უცხო პირი, შეამოწმეთ, რა შეცვალა, და გააფრთხილეთ ყველა, ვისაც შეიძლება მისწეროს.
10 ნაბიჯის ნახვა
- ამოიცანით გატეხილი ანგარიშის ნიშნები
- დაიბრუნეთ ანგარიში ოფიციალური გზით
- შეცვალეთ პაროლი სანდო მოწყობილობიდან
- გამოდით ყველა სხვა მოწყობილობიდან
- წაშალეთ გადამისამართება და ფილტრები ელფოსტაში
- შეამოწმეთ აღდგენის ტელეფონი და ელფოსტა
- გააფრთხილეთ თქვენი კონტაქტები
- დაიცავით თქვენი ფული
- შეამოწმეთ ტელეფონი ან კომპიუტერი
- შეატყობინეთ მომხდარის შესახებ
მათთვის, ვინც მეტი რისკის ქვეშაა
აქტივისტებისთვის, ჟურნალისტებისთვის და ყველასთვის, ვისაც აქვს მიზეზი იფიქროს, რომ მიზანმიმართულად უთვალთვალებენ. დაიწყეთ პირველი გზამკვლევით: ის დაგეხმარებათ გაარკვიოთ, დანარჩენიდან რომელი გჭირდებათ.
დაიწყეთ აქედან
-
შეადგინეთ უსაფრთხოების გეგმა
სანამ პარამეტრებს შეცვლით, გაარკვიეთ, რას იცავთ და ვისგან. პასუხები გეტყვით, რომელი გზამკვლევები გჭირდებათ და რომელმა ნაბიჯმა შეიძლება ზიანი მოგაყენოთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
გააძლიერეთ საფუძვლები
-
გააძლიერეთ ტელეფონის დაცვა მიზანმიმართული თავდასხმისგან
პარამეტრები, რომლებიც ტელეფონში შეღწევას ურთულებს მას, ვინც პირადად თქვენ გიმიზნებთ. თითოეულთან წერია, რა უხერხულობა ახლავს და რისგან ვერ დაგიცავთ.
9 ნაბიჯის ნახვა
- უსაფრთხოების განახლებები მაშინვე დააყენეთ, როგორც კი გამოვა
- გამოიყენეთ გრძელი პაროლი და იცოდეთ, როგორ გამორთოთ სახით და თითის ანაბეჭდით განბლოკვა
- ჩართეთ Lockdown Mode iPhone-ზე, iPad-სა და Mac-ზე
- ჩართეთ Advanced Protection Android-ზე
- ტელეფონი რეგულარულად გადატვირთეთ
- ნაკლები აპლიკაცია და კავშირი იქონიეთ
- ჩაკეტილ ტელეფონზე კაბელით მონაცემების გადაცემა დაბლოკეთ
- გამორთეთ 2G
- იცოდეთ, როდის ღირს GrapheneOS
-
გაურთულეთ სხვებს თქვენი ანგარიშების ხელში ჩაგდება
კოდი შეიძლება გამოგტყუონ, უსაფრთხოების გასაღები კი ვერა. დაამატეთ გასაღებები, ჩართეთ ყველაზე მკაცრი პარამეტრები და დაგეგმეთ, როგორ დაბრუნდებით ანგარიშში, თუ გასაღებებს დაკარგავთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
- კოდების ნაცვლად გამოიყენეთ უსაფრთხოების გასაღები ან passkey
- დააყენეთ ორი უსაფრთხოების გასაღები
- დაგეგმეთ, როგორ დაბრუნდებით ანგარიშში
- ჩაერთეთ Google-ის Advanced Protection Program-ში
- გამოიყენეთ Apple-ის ყველაზე მკაცრი პარამეტრები
- სადაც შეგიძლიათ, SMS ამოიღეთ
- შეამოწმეთ შესვლების ისტორია
- სხვადასხვა იდენტობა ერთმანეთისგან გამიჯნეთ
-
დაიცავით მგრძნობიარე საუბრები
Signal იცავს იმას, რასაც წერთ, და არა იმას, ვინ ხართ ან რა ინახება მეორე ადამიანის ტელეფონზე. შეამოწმეთ, ვის ესაუბრებით, დამალეთ ნომერი და იცოდეთ, სად მთავრდება დაცვა.
8 ნაბიჯის ნახვა
- დარწმუნდით, რომ სწორ ადამიანს ესაუბრებით
- დამალეთ ტელეფონის ნომერი
- თვითწაშლადი შეტყობინებები ნაგულისხმევად დააყენეთ
- ჩაკეტეთ თქვენი Signal-ის ნომერი
- დამალეთ შეტყობინებები ტელეფონთან ახლოს მყოფი ადამიანებისგან
- ჯგუფები მცირე და კონტროლირებადი იყოს
- იცოდეთ, რას ამხელს Signal და თქვენი ტელეფონი მაინც
- გადაწყვიტეთ, როდის არ დაწეროთ
-
გამოიყენეთ ელფოსტა, როცა საქმე მგრძნობიარეა
ელფოსტა ტოვებს ჩანაწერს, ვინ ვის, როდის და რაზე მისწერა. მგრძნობიარე საუბრები Signal-ში გადაიტანეთ, წერილის თემა ნეიტრალური დაწერეთ და, სანამ დაშიფრულ ფოსტას მიენდობით, აღდგენის კოდი შეინახეთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
- იცოდეთ, რას ამჟღავნებს ელფოსტა
- გადაწყვიტეთ, როდის არ გამოიყენოთ ელფოსტა
- დაიცავით თავად ელფოსტის ანგარიში
- მგრძნობიარე საქმისთვის ცალკე მისამართი გამოიყენეთ
- იცოდეთ, რას იცავენ დაშიფრული სერვისები
- პაროლით დაცული წერილები ფრთხილად გამოიყენეთ
- გაითვალისწინეთ, რას ამჟღავნებს დანართები და სურათები
- იცოდეთ OpenPGP-ის შეზღუდვები
კონკრეტული სიტუაციები
-
დაიცავით ტელეფონი და სხვები აქციაზე
ტელეფონიდან ჩანს, სად იყავით, ვის იცნობთ და ვინ იდგა თქვენ გვერდით. წასვლამდე მოამზადეთ, დაიცავით ადამიანები, რომლებიც თქვენს ფოტოებზე ჩანან, და იცოდეთ, რა ქნათ, თუ ტელეფონს წაგართმევენ.
8 ნაბიჯის ნახვა
-
იმოგზაურეთ და გადაკვეთეთ საზღვარი მოწყობილობებით
საზღვარზე თქვენი მოწყობილობები შეიძლება გაჩხრიკონ ან წაიღონ ისე, რომ ვეღარ ხედავდეთ. ნაკლები წაიღეთ, სახლში მოემზადეთ, გადაკვეთამდე გამორთეთ და იცოდეთ, რა ქნათ შემდეგ.
8 ნაბიჯის ნახვა
- გადაწყვიტეთ, რა წაიღოთ, და ნაკლები წაიღეთ
- დარწმუნდით, რომ საზღვარგარეთაც შეძლებთ ანგარიშებში შესვლას
- წაშალეთ ის, რასაც თქვენი ტელეფონი სხვებზე ამხელს
- გადაკვეთამდე გამორთეთ მოწყობილობები
- დარჩით კავშირზე ზედმეტი გამჟღავნების გარეშე
- მოწყობილობები თვალთახედვის არეში იქონიეთ
- თუ მოწყობილობა ისე წაიღეს, რომ ვეღარ ხედავდით
- როცა დაბრუნდებით
-
თუ ტელეფონი ან კომპიუტერი შეიძლება წაგართვან
დაშიფვრა იცავს გამორთულ მოწყობილობას და არა განბლოკილს. იცოდეთ, რისი წაკითხვა შეიძლება მაინც, მოწყობილობაზე ნაკლები შეინახეთ და დაგეგმეთ, ვის დაურეკავთ.
თქვენზე მიმართული საფრთხეები
-
ჯაშუშური პროგრამა, რომელიც თქვენ გიმიზნებთ
მიზანმიმართული ჯაშუშური პროგრამა იშვიათია, ძვირია და ძნელად შესამჩნევი. ისწავლეთ ნამდვილი გაფრთხილების ამოცნობა, ექსპერტთან საუბრამდე ტელეფონს ნუ წაშლით და თავდამსხმელს საქმე გაურთულეთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
- იცოდეთ, რა არის მიზანმიმართული ჯაშუშური პროგრამა
- ნუ დაეყრდნობით გამაფრთხილებელ ნიშნებს
- ამოიცანით საფრთხის შესახებ ნამდვილი შეტყობინება
- ფრთხილად იყავით მოულოდნელ ბმულებთან
- თუ ფიქრობთ, რომ ტელეფონი დაინფიცირებულია
- იცოდეთ, რას მოიცავს ექსპერტის შემოწმება
- გაურთულეთ თავდამსხმელს
- თუ თქვენი ახლობელი გითვალთვალებთ
-
გაუმკლავდით ონლაინ შევიწროებასა და დოქსინგს
მოძებნეთ საკუთარი თავი ისე, როგორც თავდამსხმელი მოძებნიდა, მტკიცებულებები გასაჩივრებამდე და წაშლამდე შეინახეთ, ხოლო თუ თქვენი მისამართი გაამჟღავნეს, პირველ რიგში ფიზიკურ უსაფრთხოებაზე იზრუნეთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
-
იყავით ინტერნეტში ისე, რომ ვინაობა არ გაამჟღავნოთ
Tor Browser საიტებს უმალავს, სად ხართ, მაგრამ არა იმას, რომ Tor-ს იყენებთ. ანონიმურობას უმეტესად საკუთარი ჩვევები გვაკარგვინებს და არა გაუმართავი ხელსაწყო.
სხვებთან ერთად მუშაობა
-
დაიცავით წყაროები და მგრძნობიარე დოკუმენტები
პირველმა შეტყობინებამ, ფაილმა ან დავიწყებულმა ასლმა შეიძლება წყარო გასცეს. დაგეგმეთ პირველი კონტაქტი, სწორად გაასუფთავეთ და დაფარეთ ფაილები და რაც შეიძლება ნაკლები შეინახეთ.
8 ნაბიჯის ნახვა
- დაგეგმეთ, როგორ დაგიკავშირდებიან წყაროები პირველად
- ურჩიეთ წყაროებს, სამსახურის მოწყობილობებს მოერიდონ
- წაშალეთ ფარული მონაცემები ფაილებიდან
- დაფარეთ ისე, რომ ტექსტი მართლა გაქრეს
- გაითვალისწინეთ უხილავი ნიშნები
- გააზიარეთ რაც შეიძლება ცოტა
- შეინახეთ ნაკლები ასლი და დაშიფრულად
- წაშალეთ ის, რაც აღარ გჭირდებათ
-
დაიცავით მცირე გუნდი
თითოეულს საკუთარი წვდომა მიეცით, ორსაფეხურიანი ვერიფიკაცია სავალდებულო გახადეთ, ერთზე მეტი ადმინისტრატორი გყავდეთ, წასვლის დღესვე გააუქმეთ წვდომა და წინასწარ შეთანხმდით, რას გააკეთებთ საგანგებო შემთხვევაში.
8 ნაბიჯის ნახვა
- თითოეულს საკუთარი წვდომა მიეცით
- ორსაფეხურიანი ვერიფიკაცია ყველასთვის სავალდებულო გახადეთ
- ახალი წევრები უსაფრთხოდ ჩართეთ
- წვდომა წასვლის დღესვე გააუქმეთ
- შეთანხმდით, როგორ იყენებს გუნდი ჯგუფურ ჩატებს
- შეადგინეთ მარტივი ინციდენტის გეგმა
- იცოდეთ, სად ინახება თქვენი მონაცემები
- უსაფრთხოებაზე რეგულარულად ისაუბრეთ